Fëmijët kanë nevojë për një dietë të larmishme, me shumë fruta dhe perime. Ushqimi i varfër ndikon në njohje, përqendrim, sjellje dhe madje edhe në rezultatet akademike. Obeziteti tek fëmijët po rritet, gjë që lidhet me probleme afatgjata shëndetësore dhe rezultate më të dobëta në shkollë. Fatmirësisht për prindërit, studiuesit kanë kërkuar mënyra të reja për të përmirësuar zakonet ushqimore të fëmijëve dhe kanë gjetur disa zgjidhje inovative
Ndryshimet e vogla në mënyrën se si fëmijët e përjetojnë ushqimin çdo ditë mund të kenë ndikim afatgjatë në atë që ata hanë. Të bësh fëmijët të hanë mjaftueshëm perime shpesh është një sfidë. Forumet e prindërve dhe grupet e bisedave janë plot me pyetje si: “A është normale që fëmija im ha vetëm ushqime ‘bezhë’?” Një nga arsyet është se preferenca për ushqime të ëmbla fillon shumë herët. Edhe qumështi i gjirit përmban sheqerna natyralë që i japin shije të ëmbël. Kur fillojnë ushqimet e ngurta, të bindësh një fëmijë të hajë brokoli ose spinaq është shpesh e vështirë.
Por fëmijët kanë nevojë për një dietë të larmishme, me shumë fruta dhe perime. Ushqimi i varfër ndikon në njohje, përqendrim, sjellje dhe madje edhe në rezultatet akademike. Obeziteti tek fëmijët po rritet, gjë që lidhet me probleme afatgjata shëndetësore dhe rezultate më të dobëta në shkollë. Fatmirësisht për prindërit, studiuesit kanë kërkuar mënyra të reja për të përmirësuar zakonet ushqimore të fëmijëve dhe kanë gjetur disa zgjidhje inovative. Më poshtë janë gjashtë hapa të thjeshtë që shkenca sugjeron të provohen në shtëpi:
EKSPOZIMI I SHPESHTË
Ushqyerja e fëmijëve me sa më shumë lloje perimesh në fëmijërinë e hershme dhe të shpeshtë, mund të bëjë diferencë, thotë Marion Hetherington, profesoreshë e biopsikologjisë në Universitetin e Leeds në Britani. Periudha më e mirë për të rritur pëlqimin ndaj perimeve është mosha parashkollore. “Nëse nuk filloni t’i ekspozoni fëmijët ndaj perimeve deri në moshën pesë vjeç, është pothuajse vonë”, thotë Hetherington. “Është një mesazh i fortë, por nëse ata kanë humbur gjithë atë ekspozim, nuk është e pamundur, por është e vështirë”.
Studimet tregojnë se fëmijëve u duhen disa ekspozime të përsëritura para se të pranojnë një ushqim. Megjithatë, numri i saktë i herëve varion nga 5 deri në 15, pasi çdo fëmijë është ndryshe. Fëmijët nën një vjeç mund të kenë nevojë për më pak ekspozime sesa ata parashkollorë, të cilët shpesh kanë më shumë frikë nga ushqimet e reja. Ky proces mund të nisë edhe para lindjes: ka prova që ajo që ha nëna kalon te fetusi përmes lëngut amniotik dhe ndikon në preferencat ushqimore të fëmijës.
OFRONI PERIMET TË PARAT
T’u thuash fëmijëve se një ushqim është “i shëndetshëm” mund të japë efekt të kundërt, pasi ata zgjedhin më shumë ushqime që duken “të shijshme”. Prandaj është e rëndësishme kur i ofroni perimet gjatë vaktit. Dhënia e perimeve në fillim të vaktit, kur fëmijët janë më të uritur, rrit mundësinë që t’i konsumojnë. “Fëmijët zakonisht hanë atë që u pëlqen më shumë”, thotë Hetherington.
“Dhe kur arrijnë te bizelet, nuk i duan më”. Gjithashtu, kjo ndihmon në shmangien e teprimit me ushqime me kalori të larta. Edhe mëngjesi mund të përfshijë perime, p.sh. omletë me spinaq dhe kërpudha ose kifle me kungulleshka. Në një studim në Mbretërinë e Bashkuar, fëmijët hanin perime në mëngjes në mbi 60% të rasteve kur u ofroheshin.
RRITJA E PORCIONEVE TË USHQIMEVE TË SHËNDETSHME
Një tjetër qasje është ndryshimi i raportit të ushqimeve në pjatë, më shumë perime dhe më pak përbërës kalorikë. Kjo mund të bëhet duke shtuar perime si garniturë ose duke i përzier në salca. Studimet tregojnë se njerëzit priren të hanë një sasi të ngjashme ushqimi, ndaj rritja e përqindjes së perimeve rrit edhe konsumin e tyre. Rritja me 50% e frutave dhe perimeve në pjatën e fëmijës rrit ndjeshëm konsumimin e tyre. Gjithashtu, fëmijët parashkollorë hanë më shumë perime kur u jepet zgjedhje mes disa llojeve të tyre.
NDRYSHONI PAMJEN E USHQIMIT
Pamja e ushqimit ndikon shumë në zgjedhjen e fëmijëve. Fëmijët priren të zgjedhin atë që u duket më e njohur dhe më tërheqëse. Prandaj, mënyra e servirjes mund të rrisë konsumin e perimeve. Studimet tregojnë se fëmijët hanë më shumë ushqime të reja kur ato serviren në mënyrë kreative në pjatë. Prerja në forma interesante si flutura, lule apo arusha i bën ushqimet më tërheqëse. Gjithashtu, vendosja e perimeve në porcione të vogla dhe të ndara i ndihmon fëmijët të hanë më shumë.
HANI SË BASHKU
Shembulli i prindërve është shumë i rëndësishëm. Nëse prindërit hanë ushqim të pashëndetshëm, fëmijët priren ta bëjnë të njëjtën gjë. Studime tregojnë se fëmijët e prindërve me dietë të shëndetshme hanë më pak ëmbëlsira dhe ushqime të përpunuara. Ushqimi i përbashkët të paktën tre herë në javë lidhet me zakone më të mira ushqimore dhe peshë më të shëndetshme. Gjithashtu rrit mundësinë që fëmijët të hanë më shumë fruta dhe perime.
BËJENI USHQIMIN ARGËTUES
Marrëdhënia e fëmijëve me ushqimin është shumë e rëndësishme. Shtyrja apo detyrimi i tyre për të ngrënë mund të ulë dëshirën për ushqim të shëndetshëm. Po ashtu, shpërblimi me ëmbëlsira rrit preferencën për to. Por lejimi i fëmijëve të prekin, nuhasin dhe eksplorojnë ushqimin ndihmon në uljen e frikës ndaj ushqimeve të reja.
Studimet tregojnë se kur fëmijët luajnë me ushqimin pa presion për ta ngrënë, ata bëhen më të hapur ndaj tij më vonë.
Edhe përfshirja e fëmijëve në gatim rrit interesin e tyre për ushqime të reja. Sipas shefit eksperimental Jozef Youssef, çelësi është ta bësh ushqimin një përvojë loje dhe eksplorimi. “Kur ambienti është i qetë dhe pa presion, fëmijët janë shumë të gatshëm të eksperimentojnë me ushqimin”, thotë ai. Me pak fat, e gjithë kjo mund të ndihmojë që fëmijët të mos hanë vetëm ushqime “bezhë”.