Kur një ekip dokumentarësh i National Geographic zbuloi një çizme dhe çorape që dilnin nga një akullnajë e shkrirë në malin Everest në shtator, ata pothuajse menjëherë e kuptuan rëndësinë e saj si një çelës për një mister shekullor.
Një etiketë emri e qepur ende në çorapin e leshtë shkruante “AC Irvine”, duke zbuluar se ndoshta i përkiste alpinistit britanik Andrew “Sandy” Irvine. Zhdukja e Irvine në Everest në vitin 1924, së bashku me bashkatdhetarin e tij George Mallory , është një nga misteret më të mëdha të alpinizmit – me një zgjidhje që ka potencialin për të ndryshuar historinë.
Dyshja u zhduk më 8 qershor 1924, 800 metra poshtë majës së Everestit, ndërsa u nisën për të përfunduar ngjitjen e parë të dokumentuar të malit më të lartë në botë. Por nëse ata arritën në majë, duke u bërë kështu njerëzit e parë të njohur që arritën këtë moment historik, para se të vdisnin, ende nuk dihet.
Ndërsa trupi i Mallory-t u zbulua në vitin 1999, as trupi i Irvine dhe as kamera që alpinistët mbanin, e cila mund të zbulonte nëse ata arritën majën, nuk janë gjetur ndonjëherë
Kjo do të thotë, deri në këtë ekspeditë të fundit , kur ekipi i National Geographic, i cili përfshinte bashkëdrejtorin e “Free Solo”, Jimmy Chin, zbuloi një këmbë brenda asaj që ata besojnë se është çizma e Irvine. Ndërsa ata janë duke pritur për konfirmimin e ADN-së, duke krahasuar mostrat nga këmba me ato të marra nga anëtarët e familjes së Irvine, duket të jetë prova e parë e vdekjes së tij që nga zhdukja e tij.
Çorape ishte etiketuar me emrin “AC Irvine”.
“Është prova e parë e vërtetë se ku përfundoi Sandy,” tha Chin, sipas National Geographic. “Shumë teori janë hedhur atje.
“Kur dikush zhduket dhe nuk ka prova se çfarë i ka ndodhur, mund të jetë vërtet sfiduese për familjet. Dhe vetëm të kesh disa informacione përfundimtare se ku mund të ketë përfunduar Sandy është sigurisht (e dobishme), dhe gjithashtu një e dhënë e madhe për komunitetin e alpinistëve se çfarë ndodhi.”
Disa ditë para se të gjenin çizmet, ekipi zbuloi një cilindër oksigjeni nga një ekspeditë e vitit 1933 që kishte tentuar gjithashtu të ngjitej në malin Everest. Megjithëse ajo ekspeditë dështoi, ajo kishte gjetur një sëpatë akulli që i përkiste Irvine në kreshtën verilindore të malit, duke e shtyrë ekipin e Chin të spekulonte se ata mund të ishin afër trupit të tij.
Pas kësaj hipoteze, ata kaluan ditët e ardhshme duke pastruar akullnajën, derisa regjisori dhe alpinisti Erich Roepke e pa çizmin.
“Unë mendoj se fjalë për fjalë u shkri një javë para se ta gjenim,” tha Chin.
Chin dhe ekipi hoqën çizmet dhe këmbën nga mali në një frigorifer kur vunë re zogjtë që e shqetësonin atë dhe ia dhanë Shoqatës së Alpinizmit Kinë-Tibet (CTMA).
Irvine ishte 22 vjeç kur u zhduk në malin Everest. Fondacioni Mount Everest/Shoqëria Mbretërore Gjeografike nëpërmjet Getty Images
Menjëherë pas zbulimit të tyre, ekipi informoi familjen e Irvine, përfshirë mbesën e tij Julie Summers, e cila ka shkruar një libër për alpinistin.
Summers u “përlotur” kur mësoi për ekzistencën e çizmes në një “moment të jashtëzakonshëm dhe prekës”, tha ajo, sipas agjencisë së lajmeve PA Media.
“Unë kam jetuar me këtë histori që kur isha shtatë vjeçe kur babai im na tregoi për misterin e Xha Sandy në Everest,” shtoi ajo, raporton CNN, transmeton teve1.info
“Historia u bë më e vërtetë kur alpinistët gjetën trupin e George Mallory-t në vitin 1999, dhe unë pyesja veten nëse trupi i Sandy do të zbulohej më pas. Një çerek shekulli pas atij zbulimi, dukej jashtëzakonisht e pamundur që të gjendej ndonjë gjë e re.”