Kafeja, në sasi të moderuara, nuk duket të jetë armiku i zemrës. Por jo të gjitha kafetë janë njësoj dhe rëndësi ka edhe mënyra se si përgatiten. Ja çfarë tregojnë të dhënat më të fundit.
Ka nga ata që nuk e imagjinojnë dot mëngjesin pa kafe, të tjerë që e pinë pas drekës, ndërsa disa e shoqërojnë me një tjetër në mes të pasdites. Për shumë njerëz, kafeja është kthyer në një ritual të përditshëm, një moment pushimi dhe një nga zakonet më të vështira për t’u hequr.
Një dokument i ri shkencor i Shoqatës Amerikane të Zemrës (American Heart Association – AHA) ka analizuar të dhënat më të fundit mbi kafeinën dhe shëndetin kardiovaskular. Përfundimi kryesor është qetësues për ata që e duan kafenë: për shumicën e të rriturve të shëndetshëm, deri në 400 miligramë kafeinë në ditë konsiderohen përgjithësisht të sigurta. Kjo sasi korrespondon afërsisht me 3–5 filxhanë kafeje të zakonshme.
Sasia e kafeinës ndryshon në varësi të llojit të kafesë, sasisë së përdorur dhe mënyrës së përgatitjes. Prandaj, më shumë sesa të numërojmë filxhanët, duhet të kemi parasysh sasinë totale të kafeinës që marrim gjatë ditës. Dhe ajo nuk gjendet vetëm te kafeja, por edhe te çaji, çokollata, disa pije të gazuara dhe pijet energjike.
Kafeja dhe kafeina nuk janë e njëjta gjë
Një nga përfundimet interesante të analizës është se nuk duhet t’i barazojmë kafenë me kafeinën.
Kafeja është një pije komplekse që përmban shumë substanca të tjera, përveç kafeinës. Kjo mund të shpjegojë pse disa nga efektet e favorshme të vërejtura në studime janë parë edhe te personat që konsumojnë kafe pa kafeinë.
Disa studime kanë gjetur lidhje mes konsumimit të moderuar të kafesë dhe një rreziku më të ulët për disa probleme shëndetësore, përfshirë sëmundjet kardiovaskulare dhe diabetin e tipit 2. Por studiuesit bëjnë një sqarim të rëndësishëm: këto janë kryesisht lidhje të vërejtura në studime dhe nuk do të thotë se kafeja është një “ilaç” që parandalon sëmundjet.
Pra, nuk ka arsye që dikush të fillojë të pijë kafe vetëm për përfitimet e mundshme shëndetësore.
Sa filxhanë duket se janë më të përshtatshëm?
Të dhënat e analizuara nga Shoqata Amerikane e Zemrës tregojnë se konsumimi i moderuar i kafesë lidhet me një rrezik më të ulët për disa sëmundje të zemrës dhe goditjen në tru.
Në disa prej studimeve, niveli më i favorshëm është vërejtur te njerëzit që konsumojnë rreth 2–4 filxhanë në ditë. Për sëmundjet koronare dhe goditjen në tru, konsumi i moderuar është shoqëruar me rezultate më të mira, ndërsa për insuficiencën kardiake përfitimet duket se shfaqen në sasi të ulëta ose të moderuara. Mbi rreth katër filxhanë në ditë, situata bëhet më pak e qartë dhe mund të ketë një rritje të rrezikut për insuficiencë kardiake.
Me fjalë të tjera, më shumë nuk do të thotë domosdoshmërisht më mirë.
Kjo është edhe arsyeja pse studiuesit flasin për një konsum “të moderuar”, dhe jo për një sasi sa më të madhe kafeje.
Espresso, moka dhe kafeja me filtër nuk janë njësoj
Nuk ka rëndësi vetëm sasia. Ka rëndësi edhe mënyra se si përgatitet kafeja.
Kafeja e papërpunuar me filtër përmban disa substanca, si kafestoli, që mund të ndikojnë në rritjen e kolesterolit LDL, i njohur si “kolesteroli i keq”.
Këto substanca gjenden në sasi më të mëdha në kafetë që nuk kalojnë përmes një filtri letre. Këtu përfshihen disa mënyra tradicionale përgatitjeje, ndërsa edhe espressoja dhe moka përmbajnë sasi më të vogla. Filtri prej letre, nga ana tjetër, arrin të largojë një pjesë të konsiderueshme të tyre.
Kjo nuk do të thotë se duhet të heqim dorë nga espressoja apo moka. Por tregon se “një kafe” nuk është gjithmonë e njëjta pije nga pikëpamja ushqimore.
Ndryshojnë sasia e kafeinës, përqendrimi dhe përbërja e kafesë, në varësi të mënyrës së përgatitjes.
Kujdes me kafenë që ngjan më shumë me ëmbëlsirë
Një tjetër detaj që shpesh harrohet është se kafeja e analizuar në studime nuk është domosdoshmërisht e njëjta pije që mund të gjendet në disa menu moderne.
Një espresso e thjeshtë nuk është e njëjta gjë me një pije të madhe me sheqer, shurup karameli, pana apo kremra.
Sasitë e mëdha të sheqerit dhe përbërësve kalorikë mund ta ndryshojnë ndjeshëm profilin ushqimor të pijes. Për këtë arsye, nëse flasim për përfitimet e mundshme të kafesë, nuk mund t’i transferojmë automatikisht ato te pijet e mbushura me sheqer dhe shtesa kalorike.
Kur është momenti për të ndaluar?
Jo të gjithë reagojnë njësoj ndaj kafeinës.
Për disa njerëz, një kafe pasdite nuk shkakton asnjë problem. Për të tjerë, edhe një filxhan disa orë para gjumit mund të jetë i mjaftueshëm për t’u prishur gjumi.
Kafeina mund të shkaktojë përkohësisht rritje të presionit të gjakut dhe të rrahjeve të zemrës, si dhe palpitacione, nervozizëm ose probleme me gjumin. Ndjeshmëria ndaj saj ndryshon nga personi në person, ndër të tjera edhe për shkak të mënyrës se si organizmi e metabolizon.
Prandaj, nëse kafeja ju shkakton pagjumësi, rrahje të shpejta të zemrës apo shqetësime të tjera, numri i filxhanëve “të lejuar” nuk është më pika kryesore. Në këto raste duhet parë se si reagon konkretisht organizmi.
Po pijet energjike?
Këtu studiuesit bëjnë një dallim të rëndësishëm.
Të dhënat për konsumimin e zakonshëm të kafesë nuk mund të përdoren për të thënë se edhe pijet energjike me doza të larta kafeine janë po aq të sigurta.
Përkundrazi, doza të larta kafeine, veçanërisht ato që gjenden në disa pije energjike dhe produkte të përqendruara, janë lidhur me efekte të padëshiruara kardiovaskulare, përfshirë çrregullime të ritmit të zemrës.
Pra, një filxhan kafeje dhe një pije energjike me përqendrim të lartë kafeine nuk duhen trajtuar si e njëjta gjë.
Në fund, sa kafe mund të pimë?
Mesazhi i studimeve nuk është se kafeja është “e shëndetshme” në çdo sasi, por se për shumicën e të rriturve, konsumimi i moderuar nuk duket të përbëjë një rrezik të veçantë për zemrën.
Në përgjithësi, deri në 400 mg kafeinë në ditë konsiderohen një kufi i sigurt për shumicën e të rriturve, që në varësi të llojit të kafesë mund të përkthehet afërsisht në 3–5 filxhanë.
Por nuk ka një numër magjik që vlen për të gjithë.
Kafeja nuk është ilaç dhe nuk ka arsye të filloni ta pini nëse nuk ju pëlqen. Por nëse e konsumoni, e toleroni mirë dhe nuk e teproni, nuk ka arsye ta shihni si një ves që duhet eliminuar.
Në fund, siç ndodh me shumë gjëra në ushqyerje, rregulli më i thjeshtë mbetet edhe më i vlefshmi:
Kafe? Po, por me masë!
Artikull i përshtatur nga Corriere della Sera