Nga Besnik Rama
Një komb nuk matet vetëm me kufijtë e tij gjeografikë, por edhe me solidaritetin që qytetarët tregojnë ndaj njëri-tjetrit. Shqiptarët që jetojnë jashtë vendit mund të jenë larg fizikisht, por kanë ende mundësinë dhe përgjegjësinë qytetare për t’u interesuar për atë që ndodh në Shqipëri.
Të jetosh në emigracion do të thotë të ndërtosh një jetë të re, të përballesh me sfida të tjera dhe të përpiqesh çdo ditë për një të ardhme më të mirë. Por, pavarësisht viteve që kalojnë dhe kilometrave që na ndajnë nga vendlindja, Shqipëria mbetet pjesë e identitetit tonë. Ajo nuk është vetëm vendi ku kemi lindur, por edhe hapësira ku jetojnë familjet tona, ku rriten brezat e rinj dhe ku shpresat për një shoqëri më të drejtë vazhdojnë të ekzistojnë.
Pikërisht për këtë arsye, kur studentët dalin për të shprehur shqetësimet dhe kërkesat e tyre, kur ngrihen pretendime për shkelje të të drejtave apo raste dhune gjatë protestave, shqiptarët që jetojnë jashtë vendit nuk duhet ta konsiderojnë veten spektatorë të një realiteti që nuk i përket më. Çdo pretendim duhet të verifikohet dhe çdo rast të trajtohet me seriozitet, por asnjë shoqëri nuk përfiton nga heshtja përballë shqetësimeve që lidhen me të drejtat themelore të qytetarëve.
Emigracioni nuk duhet të jetë sinonim i indiferencës
Shpesh, nga larg, krijohet përshtypja se nuk mund të bëjmë shumë. I ndjekim zhvillimet përmes lajmeve dhe rrjeteve sociale, diskutojmë me miqtë, shprehim zemërimin apo zhgënjimin tonë dhe më pas vazhdojmë jetën e përditshme. Por a mjafton vetëm të reagojmë me fjalë?
Diaspora shqiptare ka një potencial të konsiderueshëm njerëzor, profesional dhe ekonomik. Në shumë vende të Evropës dhe më gjerë jetojnë shqiptarë që kanë fituar përvojë profesionale, kanë krijuar lidhje me institucione e organizata dhe kanë mundësi të ndihmojnë në mënyra të ndryshme. Ky potencial mund të shndërrohet në mbështetje konkrete për studentët dhe qytetarët që kanë nevojë për ndihmë.
Një kontribut financiar për një student në vështirësi, një këshillim juridik, mbështetja psikologjike, përkthimi i dokumenteve apo përcjellja e informacionit të verifikuar te mediat ndërkombëtare janë veprime konkrete. Po kështu, organizimi i tubimeve paqësore, peticionet dhe komunikimi me institucionet përkatëse mund të ndihmojnë që shqetësimet e qytetarëve të dëgjohen përtej kufijve të Shqipërisë.
Nuk bëhet fjalë për të pretenduar se diaspora mund t’i zgjidhë e vetme problemet e vendit. Bëhet fjalë për të mos e shpërdoruar mundësinë për të ndihmuar aty ku mundemi.
Studentët kanë nevojë për mbështetje, jo vetëm për solidaritet simbolik
Në çdo shoqëri, studentët përfaqësojnë një pjesë të rëndësishme të së ardhmes. Ata kanë nevojë për arsimim, mundësi të barabarta, siguri dhe institucione që dëgjojnë shqetësimet e tyre. Kur përballen me vështirësi ekonomike apo ngrenë pretendime për shkeljen e të drejtave të tyre, përgjigjja e shoqërisë nuk duhet të kufizohet te komentet në internet.
Solidariteti duhet të marrë formë konkrete. Nëse një student ka nevojë për mbështetje financiare, mund të organizohen nisma transparente. Nëse një person pretendon se është dhunuar apo trajtuar në mënyrë të paligjshme, duhet të ketë mundësi të kërkojë ndihmë juridike dhe që rasti i tij të shqyrtohet në mënyrë të paanshme. Nëse informacioni nuk po arrin te publiku, mund të ndihmohet në dokumentimin dhe përcjelljen e tij te gazetarët dhe organizatat përkatëse.
Megjithatë, ndihma duhet të ofrohet me përgjegjësi. Fotografitë, videot dhe dëshmitë duhen verifikuar, ndërsa privatësia e personave të përfshirë duhet respektuar. Qëllimi nuk duhet të jetë përhapja e zemërimit, por mbështetja e së vërtetës, transparencës dhe drejtësisë.
Zëri i diasporës mund të dëgjohet edhe përtej kufijve
Një nga mundësitë që emigracioni ka në dispozicion është komunikimi me mediat dhe institucionet e vendeve ku jetojnë shqiptarët. Përvoja e jetës në shoqëri me tradita të ndryshme demokratike mund të shërbejë si urë komunikimi, pa pretenduar se çdo model i huaj mund të zbatohet automatikisht në Shqipëri.
Mediat ndërkombëtare mund të informohen për çështje që meritojnë vëmendje, por informacioni duhet të jetë i saktë dhe i dokumentuar. Institucioneve dhe organizatave për mbrojtjen e të drejtave të njeriut mund t’u përcillen shqetësime dhe kërkesa për shqyrtim, ndërsa përfaqësuesve përkatës mund t’u kërkohet transparencë për mënyrën se si trajtohen rastet e raportuara.
Kjo nuk është ndërhyrje në punët e një vendi, por ushtrim i së drejtës për t’u shprehur dhe për të kërkuar respektimin e të drejtave themelore. Natyrisht, çdo nismë duhet të mbështetet në fakte, të respektojë ligjin dhe të shmangë manipulimin e informacionit.
Të mos e lëmë Shqipërinë vetëm në duart e indiferencës
Shqipëria ka nevojë për qytetarë që nuk mjaftohen vetëm me kritika, por kërkojnë zgjidhje. Ka nevojë për institucione që japin llogari, për media që informojnë me përgjegjësi dhe për një shoqëri që nuk e konsideron heshtjen si mënyrën më të lehtë për të shmangur problemet.
Edhe diaspora mund të luajë rolin e saj. Jo duke pretenduar se ka përgjigje për çdo çështje, as duke gjykuar pa prova, por duke ndihmuar në mënyrë të organizuar, duke kërkuar transparencë dhe duke mbështetur qytetarët që kanë nevojë për solidaritet.
Ndoshta nuk mund të jemi pranë çdo studenti, në çdo protestë apo në çdo moment të vështirë. Por mund të jemi pranë tyre përmes veprimeve tona. Mund të kontribuojmë, të informojmë, të dëgjojmë dhe të kërkojmë që të drejtat e çdo qytetari të respektohen.
Në fund të fundit, dashuria për atdheun nuk matet vetëm me fjalët që themi, flamurin që mbajmë apo kujtimet që ruajmë. Ajo shfaqet edhe në mënyrën se si reagojmë kur bashkëqytetarët tanë kanë nevojë për mbështetje.
Të jetosh larg Shqipërisë nuk do të thotë të heqësh dorë nga përgjegjësia ndaj saj. Largësia mund të na ndajë fizikisht, por nuk duhet të na ndajë nga ndërgjegjja, solidariteti dhe dëshira për një shoqëri më të drejtë.
Sepse një atdhe nuk mbahet gjallë vetëm nga ata që jetojnë brenda kufijve të tij, por edhe nga ata që, kudo që ndodhen, nuk pushojnë së interesuari për të ardhmen e tij.
Dhe ndonjëherë, hapi i parë drejt ndryshimit është pikërisht ky: të mos mbetemi indiferentë.