Për shumë njerëz nga Ballkani, largimi drejt vendeve të Evropës Perëndimore prej vitesh është parë si një mundësi për një jetë më të mirë. Pagat më të larta, kushtet më të sigurta të punës, mundësia për të kursyer dhe krijimi i një të ardhmeje më të qëndrueshme kanë qenë ndër arsyet kryesore që mijëra familje kanë zgjedhur emigracionin.
Në këtë drejtim, Gjermania ka qenë prej dekadash një nga destinacionet kryesore për emigrantët nga Ballkani. Shumë prej tyre kanë kaluar atje pjesën më të madhe të jetës së tyre profesionale, duke punuar, kursyer, blerë prona dhe duke ndihmuar familjet e tyre në vendlindje.
Por pas dekadash pune, një pyetje po bëhet gjithnjë e më e pranishme: a ia vlen të punosh 40 vjet në një shtet të huaj, nëse në fund pensioni nuk është aq i lartë sa pritej?
Kjo pyetje u rikthye në qendër të debatit pas një postimi në një grup të njohur në Facebook të emigrantëve nga Ballkani në Gjermani.
Një anëtar i grupit ngriti një pyetje të drejtpërdrejtë, duke marrë si shembull një person që punon 40 vjet në Gjermani, del në pension në moshën 67-vjeçare dhe më pas merr rreth 1.100 euro pension në muaj.
“Punon 40 vjet në Gjermani, pret deri në moshën 67-vjeçare dhe pastaj merr 1.100 euro pension. A ia vlen të punosh në një shtet të huaj?”, ishte pyetja që ndezi diskutimin.
Reagimet ishin të shumta dhe, në shumë raste, diametralisht të kundërta. “Në Gjermani të paktën ke mundësi të kursesh”
Një pjesë e komentuesve argumentuan se pensioni nuk duhet të jetë i vetmi kriter për të vlerësuar nëse emigracioni ia ka vlejtur.
Sipas tyre, gjatë 40 viteve të punës në Gjermani, një person ka pasur mundësi të krijojë kursime, të blejë pronë dhe të sigurojë një bazë financiare që në vendet e Ballkanit mund të ishte shumë më e vështirë për t’u arritur.
“Edhe nëse është kështu, gjatë atyre viteve ke mundësi të kursesh. Në Ballkan jo vetëm që nuk mund të kursesh, por shpesh merr kredi vetëm për të mbijetuar. Dhe në fund merr një pension shumë të ulët”, shkroi një përdoruese.
Një tjetër komentues e krahasoi situatën me kushtet e punës në vendlindje, duke argumentuar se edhe në Ballkan shumë njerëz punojnë rëndë, por për paga dukshëm më të ulëta.
Pra, sipas këtij këndvështrimi, problemi nuk është vetëm sa e lodhshme është puna, por sa të ardhura mund të krijosh dhe çfarë mund të ndërtosh gjatë viteve të punës.
Shumë emigrantë i investuan paratë në prona në Ballkan
Një tjetër argument i përsëritur në diskutim ishte blerja e pronave në vendlindje.
Shumë emigrantë që kanë punuar për dekada në Gjermani kanë investuar një pjesë të të ardhurave në ndërtimin e shtëpive, blerjen e apartamenteve ose tokave në vendet e tyre.
“Ne të gjithë, duke punuar në Gjermani, jemi siguruar me shtëpi dhe apartamente në Ballkan. Nëse arrin ta gëzosh pensionin, atëherë mund ta shijosh si mbret”, ishte një nga komentet.
Pikërisht këtu qëndron një nga dallimet më të rëndësishme të debatit.
1.100 euro në Gjermani dhe 1.100 euro në një vend të Ballkanit nuk kanë të njëjtën vlerë reale.
Për një pensionist që vazhdon të jetojë në Gjermani, një pension i tillë mund të jetë i pamjaftueshëm për një jetë të rehatshme, sidomos kur llogariten qiraja, ushqimi, sigurimet dhe shpenzimet e tjera.
Por nëse personi kthehet në vendlindje dhe ka shtëpi ose apartament të tijin, pa shpenzime të mëdha për qira, e njëjta shumë mund të ketë fuqi blerëse dukshëm më të madhe.
“Ka kuptim të dalësh në pension dhe të kthehesh në vendin tënd. Përndryshe, me 1.100 euro në Gjermani ke para vetëm për bukë dhe kripë”, shkroi një tjetër përdorues.
“Mos ndërtoni pallate, investoni në apartamente”
Një pjesë tjetër e diskutimit u përqendrua te mënyra se si emigrantët duhet t’i përdorin paratë e fituara gjatë viteve të punës.
Një komentues argumentoi se nuk duhet të mbështetesh vetëm te pensioni shtetëror, por gjatë 30-40 viteve të punës duhet të krijosh edhe burime të tjera të të ardhurave.
Sipas tij, në vend që të shpenzohen shuma të mëdha për vila dhe shtëpi të mëdha në fshat, të cilat shpesh përdoren vetëm disa javë në vit, mund të jetë më e dobishme të investohet në prona që mund të gjenerojnë të ardhura.
“Mos ndërtoni pallate në fshat dhe mos vendosni luanë te porta. Blini apartamente dhe jepini me qira. Me kalimin e kohës rritet edhe çmimi për metër katror dhe do të keni diçka që mund ta shisni në të ardhmen”, ishte një nga propozimet.
Ai përmendi edhe mundësinë e blerjes së një apartamenti përmes kredisë dhe dhënies së tij me qira, në mënyrë që qiraja të mbulojë një pjesë të këstit.
Megjithatë, komentuesi pranoi se investimet në prona nuk janë aq të thjeshta sa duken, pasi ekzistojnë shpenzime për mirëmbajtje, taksa, periudha pa qiramarrës dhe detyrime të tjera.
A mjaftojnë 1.100 euro për një pleqëri të qetë?
Në thelb, diskutimi nuk ishte vetëm për shumën prej 1.100 eurosh.
Ai u kthye në një debat shumë më të gjerë për emigracionin, pagat, pensionet, kursimet dhe mënyrën se si njerëzit planifikojnë jetën pas përfundimit të karrierës.
Për një pjesë të emigrantëve, Gjermania ia ka vlejtur sepse gjatë viteve kanë pasur mundësi të kursejnë, të blejnë prona dhe të krijojnë një siguri financiare që do të ishte shumë më e vështirë për t’u arritur në vendlindje.
Për të tjerë, pyetja mbetet më e ndërlikuar: nëse pas katër dekadash pune pensioni është relativisht i ulët dhe kostot e jetesës janë të larta, a është ky shpërblimi që prisnin kur u larguan nga vendi i tyre?
Debati tregon se shuma e pensionit nuk mund të shihet e shkëputur nga ajo që një person ka krijuar gjatë jetës së tij.
Një emigrant mund të ketë një pension prej 1.100 eurosh, por njëkohësisht të ketë një shtëpi, apartamente, kursime ose investime të tjera. Një tjetër mund të ketë të njëjtin pension, por të paguajë qira dhe të ketë shpenzime të larta mujore në Gjermani.
Prandaj, pyetja “a ia vlen të punosh 40 vjet në Gjermani?” nuk ka një përgjigje të vetme.
Për disa, emigracioni ka qenë rruga drejt një jete më të sigurt dhe mundësisë për të krijuar pasuri. Për të tjerë, vitet e gjata të punës larg familjes dhe vendlindjes ngrenë pyetje të tjera për atë se çfarë fitohet dhe çfarë humbet gjatë këtij procesi.
Në fund, një gjë duket e qartë: pensioni është vetëm një pjesë e bilancit të 40 viteve të punës.
Ajo që ka rëndësi është se çfarë ka arritur një person të krijojë gjatë atyre viteve – sa ka kursyer, nëse ka blerë pronë, nëse ka krijuar një biznes apo burime të tjera të të ardhurave dhe, mbi të gjitha, ku do të jetojë pasi të dalë në pension.
Për këtë arsye, pyetja e një emigranti për 1.100 euro pension u shndërrua në një debat shumë më të madh: a matet suksesi i emigracionit me pensionin që merr në fund, apo me gjithçka që ke arritur të ndërtosh gjatë rrugës?/TS