Inflacioni vazhdon të mbetet i lartë. Të dhënat e fundit të Entit Shtetëror të Statistikave tregojnë se çmimet në nëntor janë 4 për qind më të larta se i njëjti muaj i vitit të kaluar. Sindikalistët thonë se rritja e çmimeve dëmton drejtpërdrejt standardin e jetesës dhe thellon varfërinë
Shkup, 10 dhjetor – Inflacioni vazhdon të mbetet i lartë. Të dhënat e fundit të Entit Shtetëror të Statistikave tregojnë se çmimet në nëntor janë 4 për qind më të larta se i njëjti muaj i vitit të kaluar. Për shkak të rritjes së vazhdueshme të inflacionit, Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë po bën thirrje për një takim urgjent të Këshillit Social dhe Ekonomik për të diskutuar rritjen e pagave. Sindikalistët thonë se rritja e çmimeve dëmton drejtpërdrejt standardin e jetesës dhe thellon varfërinë.
Në muajt e fundit, statistikat kanë regjistruar një rritje vjetore të inflacionit prej të paktën 4 për qind. Inflacioni në Maqedoni, i matur sipas indeksit të kostos së jetesës në tetor 2025 krahasuar me të njëjtin muaj në vitin 2024, shënoi një rritje prej 4.5 për qind, njoftoi Enti Shtetëror i Statistikës. Edhe në shtator, inflacioni ishte 4 për qind. Në gusht kishim inflacion prej 4.4 për qind.
Për më tepër, sindikatat thonë se përskaj shtrenjtimit të kostos së jetesës, po shënohet edhe ulje e fuqisë blerëse të punëtorëve. Sa shumë është bërë jeta më e shtrenjtë në katër vitet e fundit, tregojnë të dhënat e Federatës së Sindikatave të Maqedonisë, sipas të cilave paga minimale e sindikatës për një familje me katër anëtarë është rritur me gati 86 për qind.
Nga rreth 35.000 denarë në dhjetor 2021, shporta minimale u rrit në më shumë se 65.000 denarë në shtator 2025. Vetëm në dy vitet e fundit, rritja është 40 për qind, tregojnë të dhënat. Nga ana tjetër, edhe analizat e ekzekutivit po rishikojnë nivelin e inflacionit në vend për këtë vit. Strategjia fiskale e rishikuar për periudhën 2026-2030, parashikon që inflacioni për këtë vit, në vend të 2.8 për qind siç ishte planifikuar, po korrigjohet lart në 3.9 për qind, ndërsa në vitin 2026 në vend të 2 për qind do të jetë 2.5 për qind, dhe në vitet në vijim pritet të bjerë në 2 për qind.
Me këtë po përfarohen parashikimet qeveritare me atë të Bankës Popullore. Sipas projeksioneve më të fundit makroekonomike të Bankës Popullore për periudhën 2025–2028, inflacioni në vitin 2025 do të jetë mesatarisht 3.9 për qind, dhe më pas do të vazhdojë të bjerë – në 2.5 për qind në vitin 2026 dhe 2 për qind në suaza afatmesme. Stabilizimi gradual, siç thuhet nga Banka Popullore, do të jetë rezultat i presioneve të ulëta të çmimeve dhe pritjeve të qëndrueshme për inflacionin.
Ish-ministri i Financave, Kiril Minoski, postoi ditë më parë një deklaratë në Facebook në të cilën i referohet shkollës ekonomike të laureatit të Çmimit Nobel, Milton Friedman, duke kujtuar se shkaqet e inflacionit nuk duhen kërkuar te konsumatorët ose prodhuesit, por te politikat e shtetit. “Konsumatorët nuk krijojnë inflacion, as prodhuesit. Inflacioni rrjedh vetëm nga shpenzimet e tepërta qeveritare dhe krijimi i tepërt i parave dhe asgjë tjetër”, pohon Minoski, duke cituar Friedmanin, një nga ekonomistët më me ndikim të shekullit XX.
Për analistin ekonomik, Branimir Jovanoviq, arsyeja kryesore pse çmimet në tregje nuk kanë rënë me stabilizimin e çmimeve të energjisë, nuk janë kostot e punës ose të energjisë, por fitimet e kompanive, veçanërisht në tregtinë e produkteve bazë. “Është e mundur të vlerësohet se sa inflacioni vjen nga fitimet dhe sa nga pagat, por vetëm në mënyrë retroaktive, kur të publikohen të dhënat mbi kompanitë. Analiza të tilla në BE tregojnë se inflacioni i viteve 2022 dhe 2023 u shkaktua nga fitimet, prandaj u shfaq termi ‘inflacion i pangopur’. Për mua, nuk ka dyshim se e njëjta gjë po ndodh në Maqedoni. Vala e fundit e rritjes së çmimeve filloi në maj dhe qershor, menjëherë pas heqjes së çmimeve të ngrira. Pagat mezi u rritën atëherë, por fitimet u rritën”, shpjegon Jovanoviq.
Banka Botërore, në raportin e saj të rregullt ekonomik për Ballkanin Perëndimor, thotë se inflacioni bazë është treguesi më i madh i inflacionit të rrënjosur në Maqedoninë e Veriut, që do të thotë se presioni i çmimeve është transmetuar në sektorin e shërbimeve, ku kostot e punës janë një pjesë e konsiderueshme e kostove totale.
Pagat mesatare bruto u rritën me 5.9 për qind në gjysmën e parë të vitit 2025, por kjo nuk rriti kostot reale të punës për njësi, thotë Banka Botërore. “Në përgjithësi, hendeku i vazhdueshëm midis rritjes së pagave dhe produktivitetit nxjerr në pah presionet në rritje mbi konkurrueshmërinë rajonale dhe thekson nevojën për politika që i përafrojnë më mirë dinamikat e pagave me përmirësimet e produktivitetit”, thonë nga Banka Botërore.
Instituti për Kërkime dhe Politika Ekonomike “Finance Think” në analizën e tij të fundit tregoi se çmimet e ushqimeve nuk po nxisin më inflacionin, por se ai tani është rezultat i rritjes së kërkesës së brendshme dhe të ardhurave të larta reale dhe një sektori shërbimesh që i korrigjon çmimet lart. Efekti i masave për të kufizuar çmimet e ushqimeve, sipas tyre, është afatshkurtër dhe i kthyeshëm, kështu që ulja gjatë vlefshmërisë së masës kompensohet pothuajse plotësisht nga rritja e çmimeve që ndodh pas skadimit të masës. Ekspertët vendor sugjerojnë rritjen e prodhimit vendas të ushqimit duke ulur gradualisht varësinë nga importi, përmirësimin e klimës së biznesit si dhe investime në kapacitete të reja për prodhimin e energjisë elektrike. (koha.mk)