Një ish-ministër i Mbrojtjes me popullaritet të madh, shkarkimi i të cilit muajin e kaluar shkaktoi protesta, u është drejtuar ukrainasve përmes një video-mesazhi, në të cilin kritikoi korrupsionin gjatë luftës, paralajmëroi për një krizë sistemike të qeverisjes dhe tha se vendi duhet të gjejë një mënyrë për të mbajtur zgjedhje, pavarësisht vazhdimit të pushtimit rus.
Mykhaylo Fedorov i bëri komentet mbrëmjen e 18 gushtit, disa orë pasi ligjvënësit thanë se presidenti Volodymyr Zelensky, i cili e shkarkoi papritur në mesin e korrikut, i ka kërkuar parlamentit të konfirmojë në detyrë ministrin në detyrë të Mbrojtjes, Yevhen Khmara. Votimi pritet të mbahet më 19 gusht.
Komentet e tij mund të shtojnë presionin ndaj Zelenskyt, i cili gëzon mbështetje të konsiderueshme publike, por është përballur me skandale korrupsioni dhe pikëpyetje mbi motivet e një sërë vendimesh të fundit për emërime dhe shkarkime. Mbështetësit e Fedorovit kanë protestuar që prej shkarkimit të tij.
Zelensky u zgjodh për një mandat pesëvjeçar në vitin 2019, por ligji ushtarak në fuqi që nga nisja e pushtimit në shkallë të gjerë nga Rusia në shkurt të vitit 2022 ka bërë që të mos mbahen zgjedhje.
“Demokracia nuk mund të mbahet peng nga Rusia. Ne po luftojmë pikërisht sepse duam të mbetemi një shtet i lirë evropian. Prandaj, duhet të gjejmë një mekanizëm ligjor, të sigurt dhe realist që do t’i mundësonte Ukrainës të rikthejë një proces të plotë demokratik edhe në kushtet e një lufte të zgjatur”, tha Fedorov.
“Kjo është e vështirë”, vijoi ai. “Duhet të sigurojmë të drejtën e votës për ushtarakët, për miliona ukrainas jashtë vendit dhe për njerëzit në rajonet e vijës së frontit. Duhet të sigurojmë sigurinë e procesit zgjedhor, pavarësinë e institucioneve dhe besimin në rezultat”.
Korrupsioni gjatë luftës nuk është vetëm problem financiar, por çështje e “aftësisë për të mbijetuar dhe fituar”, tha ai, duke deklaruar se Ukraina po përballet me një krizë sistemike të qeverisjes.
Në atë që dukej si kritikë ndaj Zelenskyt, ai tha se ukrainasit gjithmonë i kanë dhënë qeverisë së tyre një kapital të madh besimi, veçanërisht gjatë luftës, dhe se kjo është “një përgjegjësi e madhe për çdo qeveri. Sepse kapitali i besimit nuk është e drejtë për të bërë gjithçka pa dhënë shpjegime. Është detyrim për të qenë edhe më i sinqertë me shoqërinë.”
“Këtu duhet të ekzistojë parimi i thjeshtë i një kontrate të re shoqërore: qytetari i beson shtetit – shteti flet sinqerisht me qytetarin”, tha Fedorov.
Zelensky e shkarkoi Fedorovin pas një mosmarrëveshjeje mes ministrit të Mbrojtjes, të përshkruar si ekspert i teknologjisë dhe i cili kishte vetëm gjashtë muaj në detyrë, dhe komandantit të lartë ushtarak, gjeneralit Oleksandr Syrskiy, të cilin presidenti e shkarkoi vetë disa ditë më vonë, pas më shumë se dy vjetësh në këtë detyrë.
Ligjvënësit në Verkhovna Rada, parlamentin e Ukrainës, thanë më 18 gusht se Zelenskyy kishte dorëzuar nominimin e Khmaras, gjeneralmajor i cili që nga janari kishte shërbyer si drejtues në detyrë i Shërbimit të Sigurisë së Ukrainës (SBU).
Pritet një votim për nominimin e Khmaras dhe riemërimin e Andriy Sybihas, i cili ka qenë ministër i Jashtëm që nga shtatori 2024. Ky është një hap i nevojshëm pasi Zelenskyy shkaktoi dorëheqjen e të gjithë kabinetit kur shkarkoi kryeministren Yulia Svyrydenko më 12 korrik; ajo u zëvendësua nga Serhiy Koretskiy.
Ndryshimet në qeveri vijnë në një kohë kur Ukraina po lufton për t’u mbrojtur nga pushtimi rus në shkallë të gjerë, ndërsa përballet me një mungesë të theksuar të raketave për mbrojtjen ajrore, pjesërisht për shkak të rënies së furnizimeve me sistemet amerikane Patriot që nga fillimi i luftës SHBA-Izrael me Iranin në shkurt.
Raketat ruse të lëshuara gjatë natës dëmtuan shtëpi private, një kafene, një zyrë postare, një dyqan dhe disa automjete në qytetin Pechenihiy në rajonin lindor të Kharkivit, duke vrarë 10 persona dhe plagosur tetë të tjerë, tha Oleh Synyehubov, kreu i administratës ushtarake rajonale, në Telegram.
Më vonë, më 18 gusht, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) tha se ishte informuar nga drejtori i centralit bërthamor të Zaporizhjës, të pushtuar nga Rusia, se një dron kishte goditur një stacion autobusi të përdorur nga punonjësit dhe nënkontraktorët e centralit rreth orës 06:00, duke vrarë një person dhe plagosur 15 të tjerë, tre prej tyre rëndë.
“Asnjë dëmtim i sigurisë apo mbrojtjes bërthamore nuk është raportuar”, tha IAEA në një postim në X.
Drejtori i IAEA-së, Rafael Grossi, u bëri “thirrje komandantëve ushtarakë përgjegjës për këto veprime, si dhe të gjithë të tjerëve që synojnë centralet bërthamore dhe/ose personelin e tyre, t’u japin fund menjëherë këtyre veprimeve të papranueshme, të cilat… përbëjnë rreziqe të mëdha për sigurinë dhe mbrojtjen bërthamore gjatë konfliktit”, thuhej në postim.
Rusia e fajësoi Ukrainën për goditjen me dron. Nuk pati reagim të menjëhershëm nga Kievi.
Centrali i Zaporizhjës është uzina më e madh bërthamore në Evropë, me gjashtë reaktorë. Forcat ruse e morën nën kontroll pak pas nisjes së pushtimit në shkallë të gjerë në shkurt të vitit 2022, dhe Ukraina e Rusia kanë shkëmbyer akuza për bombardime dhe veprime të tjera që rrezikojnë sigurinë e centralit, i cili ndodhet në anën tjetër të lumit Dnieper nga territori i kontrolluar nga Ukraina.
Një dron rus goditi një autokombajnë në një lokacion tjetër në rajonin e Zaporizhjës më 18 gusht, duke vrarë një punëtor të fermës dhe plagosur një tjetër, thanë zyrtarët ukrainas.